Sağlıklı Yaşam Tarzının Ürün Alternatiflerini Değerlendirme ve Yanıltıcı Yeşil Reklam Algısı Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi

Yusuf Öcel; Şükran Karaca; Büşra Arslan

doi:10.54089/ecider.1413234

TR EN

Sağlıklı Yaşam Tarzının Ürün Alternatiflerini Değerlendirme ve Yanıltıcı Yeşil Reklam Algısı Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi

Öz

Sağlıklı yaşam tarzı tüketiciler tarafından dikkat edilen ve önemsenen bir konudur. Bu durum satın alma süreçlerine de yansımaktadır. İşletmeler bilinçli olsun veya olmasın yapmış olduğu iletişim çalışmaları ile tüketicileri yanıltabilmektedir. Bu kapsamda çalışmanın temel amacı sağlıklı yaşam tarzının ürün alternatiflerini değerlendirme ve yanıltıcı yeşil reklam algısı üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Çalışmanın ana kütlesini, eğitim kurumlarında görev yapan akademisyenler ve öğretmenler oluşturmaktadır. Çalışma kapsamında kolayda örnekleme yöntemi kullanılarak çevrimiçi anket tekniği ile 365 veri toplanmıştır. Hatalı, eksik vb. olan verileri çıkarıldıktan sonra 335 veri analize tabi tutulmuştur. Elde edilen veriler SPSS 26 Programı aracılığıyla analize tabi tutulmuştur. Yapılan analizler sonucunda; sağlıklı yaşam tarzı boyutları ile ürün alternatiflerini değerlendirme ve yanıltıcı yeşil reklam uygulamaları boyutları arasında anlamlı ilişkilerin olduğu ortaya çıkmıştır. Aynı zamanda, sağlıklı yaşam tarzı boyutlarından kişiler arası iletişimin hem ürün alternatiflerini değerlendirme hem de yanıltıcı yeşil reklam uygulamaları üzerinde etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sağlıklı yaşam tarzı boyutlarından sağlık sorumluluğu, beslenme ve diyetin ise sadece yanıltıcı yeşil reklam uygulamaları üzerinde etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın sonuçları değerlendirildiğinde sağlıklı yaşam tarzı seviyesinin artmasıyla hem ürün alternatiflerini değerlendirme hem de yanıltıcı yeşil reklam uygulamalarını algılama düzeylerinin arttığı söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

The Effect of Healthy Lifestyle on The Evaluation of Product Alternatives and The Perception of Greenwashing

Abstract

Healthy lifestyle is an issue that consumers pay attention to and care about. This situation is also reflected in purchasing processes. Businesses can mislead consumers with their communication activities, whether consciously or not. In this context, the main purpose of this study is to examine the effect of healthy lifestyle on the evaluation of product alternatives and the perception of greenwashing. The population of the study consists of academicians and teachers working in National Educational Institutions. Within the scope of the study, 365 data were collected by online survey technique using convenience sampling method. After removing incorrect and missing data, 335 data were analyzed. The obtained data were analyzed by the SPSS 26 Program. The result shows that; there are significant relationships between the dimensions of healthy lifestyle and the evaluation of product alternatives and the dimensions of perception of greenwashing. Moreover, it was concluded that interpersonal communication, which is one of the dimensions of healthy lifestyle, influences both product alternatives evaluation and perception of greenwashing. It has been concluded that health responsibility, nutrition, and diet, which are among the dimensions of healthy lifestyle, have an effect only on perception of greenwashing. When the results of the research are evaluated, it can be concluded that as the level of healthy lifestyle increases, both the evaluation of product alternatives and the perception of greenwashing practices increase.

Keywords

References

Altunışık, R., Çoşkun R., Bayraktaroğlu S. ve Yıldırım E. (2010). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri SPSS uygulamalı. 6. Basım. Sakarya: Sakarya Yayıncılık.
Ardell, D. B. (1979). The nature and implications of high level wellness, or why" normal health" is a rether sorry state of existence. Health Values: Achieving High Level Wellnessm, 3, 17-24.
Bahar, Z., Beşer, A., Gördes, N., Ersin, F., & Kıssal, A. (2008). Sağlıklı yaşam biçimi davranışları ölçeği II’nin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Cumhuriyet Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 12(1), 1–13.
Baum, L. M. (2012). It's not easy being green… or is it? A content analysis of environmental claims in magazine advertisements from the United States and United Kingdom. Environmental Communication: A Journal of Nature and Culture, 6(4), 423-440.
Bayraktar:(2010). Tüketicilerin sağlıklı yaşam tarzını benimseme düzeyleri ile demografik özellikleri ve spor hizmetleri satın almaları arasındaki ilişki (Yüksek lisans tezi). Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli.
Bi, J., Huang, Y., Xiao, Y., Cheng, J., Li, F., Wang, T., Chen, J., Wu, L., Liu, Y., Luo, R., & Zhao, X. (2014). Association of lifestyle factors and suboptimal health status: A cross-sectional study of Chinese students. BMJ Open, 4(6). https://doi.org/10.1136/bmjopen-2014-005156
Büyüköztürk, Ş. (2015). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. 21. Baskı. Ankara: Pegem Yayınları.
Carlson, L., Grove:J., & Kangun, N. (1993). A content analysis of environmental advertising claims: A matrix method approach les carlson. Journal of Advertising, 22(3), 27–39. https://doi.org/10.1080/00913367.1993.10673409

Chen, Y. S. ve Chang, C. H. (2012). Enhance green purchase intentions: The roles of green perceived value, green perceived risk, and green trust. Management Decision, 50(3), 502-520.
Daugbjerg, C., Smed, S., Andersen, L. M., & Schvartzman, Y. (2014). Improving eco-labelling as an environmental policy instrument: Knowledge, trust and organic consumption. Journal of Environmental Policy & Planning, 16(4), 559-575.
Darley, W. K., Blankson, C., & Luethge, D. J. (2010). Toward an integrated framework for online consumer behavior and decision making process: A review. Psychology & Marketing, 27(2), 94–116. https://doi.org/10.1002/mar
Delmas, M. A., & Burbano, V. C. (2011). The drivers of greenwashing. California Management Review, 54(1), 64–87. https://doi.org/10.1525/cmr.2011.54.1.64
Erciş, A., Ünal, S., & Can, P. (2007). Yaşam tarzlarının satın alma karar süreci üzerı̇ndekı̇ rolü. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 21(2), 281–311.
European Commission, (2021). Screening of websites for ‘greenwashing’’: half of green claims lack evidence.’ January, 28–29. https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_21_269
Food Standards Agency (2007). Review and analysis of current literature on consumer understanding of nutrition and health claims made on food. London: Food Standards Agency. Furlow, N. E. (2010). Greenwashing in the new millennium. The Journal of Applied Business and Economics, 10(6), 22–25.
Hong, S., Malik, M. L. ve Lee, M. K. (2003). Testing configural, metric, scalar, and latent mean invariance across genders in sociotropy and autonomy using a non-western sample. Educational and Psychological Measurement, 63(4), 636-654.
Jánská, M., Žambochová, M., & Kita, P. (2023). The influence of Slovak consumer lifestyle on purchasing behaviour in the consumption of organic food. British Food Journal, 125(8), 3028-3049. https://doi.org/10.1108/BFJ-07-2022-0618
Jin, J., Zhao, Q., & Santibanez-Gonzalez, E. D. R. (2020). How chinese consumers’ intentions for purchasing eco-labeled products are influenced by psychological factors. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(1). https://doi.org/10.3390/ijerph17010265
Karagöz, Y. & Kösterelioğlu, İ. (2008). İletişim becerileri değerlendirme ölçeğinin faktör analizi metodu ile geliştirilmesi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (21), 81-97.
Kotler, P. (2002). Marketing management, millenium edition. Boston, USA: Pearson custom publıshıng.
Kozup, J. C., Creyer, E. H., ve Burton:(2003). Making healthful food choices: the influence of health claims and nutrition information on consumers’ evaluations of packaged food products and restaurant menu items. Journal of Marketing, 67(2), 19-34.
Mataracı, P., & Kurtuluş:(2020). Sustainable marketing: The effects of environmental consciousness, lifestyle and involvement degree on environmentally friendly purchasing behavior. Journal of Global Scholars of Marketing Science: Bridging Asia and the World, 30(3), 304–318. https://doi.org/10.1080/21639159.2020.1766988
Nemes, N., Scanlan:J., Smith, P., Smith, T., Aronczyk, M., Hill, S., Lewis:L., Montgomery, A. W., Tubiello, F. N., & Stabinsky, D. (2022). An integrated framework to assess greenwashing. Sustainability (Switzerland), 14(8), 1–13. https://doi.org/10.3390/su14084431
Nie, W., Medina-Lara, A., Williams, H., & Smith, R. (2021). Do health, environmental and ethical concerns affect purchasing behavior? A meta-analysis and narrative review. Social Sciences, 10(11), 413. https://doi.org/10.3390/socsci10110413
Odabaşı, Y. & Barış, G. (2007). Tüketici davranışları (12.Basım). İstanbu: MediaCat Kitapları.
Öcel, Y., & Mutlu, T. M. (2021). Yanıltıcı yeşil reklam uygulamaları üzerine bir ölçek geliştirme çalışması. Sosyal Bilimlerde Nicel Araştırmalar Dergisi, 1(2), 1–12.
Polat, E., Akoğlu, H. E., Konak, O., & Özen, G. (2019). Fiziksel aktivite yapan ve yapmayan bireylerde sürdürülebilir tüketim davranışlarının incelenmesi. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 17(2), 53–63. https://doi.org/10.33689/spormetre.525753
Pearson, J. (2010). Turning point. Are we doing the right thing? Leadership and prioritisation for public benefit. J Corp Citizensh 2010 (37): 37–40.
Pender, N. J. (1987). Health promotion in nursing practice. Appleton & Lange, East Norwalk, Znd ed., 9-11.
Rippentrop, A. E., Altmaier, E. M., Chen, J. J., Found, E. M., & Keffala, V. J. (2005). The relationship between religion/spirituality and physical health, mental health, and pain in a chronic pain population. Pain, 116(3), 311–321. https://doi.org/10.1016/j.pain.2005.05.008
Şahin, F., & Karahan, M. O. (2022). Dürtüsel ve kompulsif satın alma arasındaki ilişkinin açıklanmasında tüketici kaygısının rolü: Covid19 Salgını döneminde nicel bir araştırma. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 153–174. https://doi.org/10.31795/baunsobed.936733
Schmuck, D., Matthes, J., & Naderer, B. (2018). Misleading consumers with green advertising? An affect–reason–involvement account of greenwashing effects in environmental advertising. Journal of Advertising, 47(2), 127–145. https://doi.org/10.1080/00913367.2018.1452652
Shah:K., Zhongjun, T., Sattar, A., & XinHao, Z. (2021). Consumer’s intention to purchase 5G: Do environmental awareness, environmental knowledge and health consciousness attitude matter? Technology in Society, 65(April), 101563. https://doi.org/10.1016/j.techsoc.2021.101563
Solomon, M. R. (2018). Consumer behavior: Buying, having, and being. London: Pearson. http://www.pearsonmylabandmastering.com
Tabachnick B. G., & Fidel, L. S. (2012). Using multivariate statistics (6. Baskı). Boston: Allyn & Bacon.
TerraChoice. (2010). The sins of greenwashing: Home and family edition 2010: A report on environmental claims made in theNorth American consumer market. 1–31. www.ulenvironment.com.
Toklu, İ. T., & Ustaahmetoğlu, E. (2016). Tüketicilerin organik çaya yönelik tutumlarını ve satın alma niyetlerini etkileyen faktörler. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 12(29), 41–62.
Turan, F. (2014). Çevre dostu şirketler: Yeşil göz boyama mı çevresel üretim mi? Hacettepe Üniversitesi Sosyolojik Araştırmalar E-Dergisi, 17(Ağustos), 1–26.
Wahyuningsih, L., Conia, P. D. D., Nurmala, M. D., O’Boyle, A., Muhibah, S., & Wibowo, B. Y. (2023). The effect of lifestyle on social and social norm: A case study of Male University students at a Public University in Banten,
Indonesia. Jurnal Pendidikan Indonesia Gemilang, 3(1), 114–122. https://doi.org/10.53889/jpig.v3i1.183
Walker:N., & Hill-Polerecky, D. M. (1996). Excerpted from: Walker, S.N., & Hill-Polerecky, D.M. (1996). Development, 1987–1988.
Walker:N., Sechrist, K. R., & Pender, N. J. (1987). Promoting healthy lifestyle characteristics - Walker 1987.pdf. In The Health-Promoting Lifestyle Profile: development a d psychometric characteristics (Vol. 36, Issue 2, pp. 76–81).
World Health Organization, (2022). Bending the trends to promote health and welllbeing. http://apps.who.int/bookorders.
Zhang, J., Xue, Y., Wen, F., Liu, D., Luo, P., & Li, Y. (2020). Extended engel-kollat-blackwell consumption behavior model for residential customers. Proceedings - 2020 International Conference on Smart Grids and Energy Systems, SGES 2020, 751–756. https://doi.org/10.1109/SGES51519.2020.00139
Zhao, R., Shi, L., Gao, Z., & Nian, Y. (2019). Is people’s daily lifestyle consistent with their food purchasing behavior?
Zhou, W., Dong, J., & Zhang, W. (2023). The impact of interpersonal interaction factors on consumers’ purchase intention in social commerce: a relationship quality perspective. Industrial Management and Data Systems, 123(3), 697–721. https://doi.org/10.1108/IMDS-06-2022-0392
Zollo, L., Carranza, R., Faraoni, M., Díaz, E., & Martín-Consuegra, D. (2021). What influences consumers’ intention to purchase organic personal care products? The role of social reassurance. Journal of Retailing and Consumer Services, 60(December 2020), 102432. https://doi.org/10.1016/j.jretconser.2020.102432.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Communication Studies

Journal Section

Research Article

Authors

Yusuf Öcel ^*
0000-0002-4555-7035
Türkiye

Şükran Karaca
0000-0002-0268-1810
Türkiye

Büşra Arslan
0000-0002-6661-3497
Türkiye

Early Pub Date

June 29, 2024

Publication Date

June 30, 2024

Submission Date

January 1, 2024

Acceptance Date

June 7, 2024

Published in Issue

Year 1970 Volume: 6 Number: 1

DOI

https://doi.org/10.54089/ecider.1413234

IZ

https://izlik.org/JA74DS35MW

Cite

RIS / Bibtex

APA

Öcel, Y., Karaca, Ş., & Arslan, B. (2024). Sağlıklı Yaşam Tarzının Ürün Alternatiflerini Değerlendirme ve Yanıltıcı Yeşil Reklam Algısı Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi. Elektronik Cumhuriyet İletişim Dergisi, 6(1), 1-12. https://doi.org/10.54089/ecider.1413234