Yabancılaşmanın Nedenselliği: Kuru Otlar Üstüne Filminde Atıf Süreçleri
Abstract
Bu çalışma, Nuri Bilge Ceylan’ın Kuru Otlar Üstüne (2023) filminde yabancılaşma, ötekileştirme ve kişilerarası iletişim süreçlerinin nasıl üretildiğini atıf kuramı ve göstergebilimsel çözümleme perspektifinden incelemeyi amaçlamaktadır. İnsanlar sosyal dünyayı anlamlandırırken yalnızca davranışların nedenlerine ilişkin açıklamalar üretmemekte, aynı zamanda bu açıklamalar aracılığıyla kendileri ve başkaları hakkında anlam sistemleri kurmaktadır. Bu süreç, bireylerin çevrelerindeki kişileri belirli kategoriler içerisinde konumlandırmalarına ve zamanla “öteki” olarak inşa etmelerine zemin hazırlamaktadır. Bu doğrultuda çalışmada, filmdeki kişilerarası çatışmaların karakterlerin geliştirdikleri nedensel yüklemeler ve anlamlandırma pratikleri üzerinden nasıl şekillendiği araştırılmıştır. Araştırmanın kuramsal çerçevesi, Fritz Heider, Harold Kelley ve Bernard Weiner’in atıf kuramları ile temel atıf hatası, benlik kayırıcı yanlılık, hale etkisi ve savunmacı atıf gibi bilişsel yanlılıklara dayanmaktadır. Ayrıca Ferdinand de Saussure ve Roland Barthes’ın göstergebilimsel yaklaşımından yararlanılarak filmdeki görsel ve söylemsel göstergeler çözümlenmiştir. Araştırma nitel araştırma deseninde tasarlanmış ve göstergebilimsel film çözümlemesi yöntemi kullanılmıştır. Bulgular, filmde yabancılaşmanın yalnızca mekânsal koşullardan ya da bireysel psikolojik özelliklerden kaynaklanmadığını, karakterlerin birbirlerine yönelik geliştirdikleri atıf süreçleri aracılığıyla yeniden üretildiğini göstermektedir. Özellikle Samet karakterinin, çevresindeki bireylerin davranışlarını içsel ve olumsuz özelliklerle açıklarken kendi başarısızlıklarını dışsal koşullara yükleme eğiliminde olduğu belirlenmiştir. Ayrıca günlük, ayna, protez bacak, kar ve kuru otlar gibi göstergelerin karakterlerin yabancılaşma deneyimlerini görünür kılan anlam üretim araçları olarak işlev gördüğü saptanmıştır. Sonuç olarak çalışma, yabancılaşmanın kişilerarası iletişim süreçlerinde üretilen atıflar, bilişsel yanlılıklar ve göstergebilimsel anlamlandırma pratikleri aracılığıyla inşa edilen çok katmanlı bir olgu olduğunu ortaya koymaktadır.
Keywords
Supporting Institution
Ethical Statement
Thanks
References
- Ağca, C., & Çeliksap, S. (2025). Auteur kavramı ve Kuru Otlar Üstüne filmi. İstanbul Aydın Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Dergisi, 11(21), 45–55.
- Akerson, F. E. (2005). Göstergebilime giriş. Multilingual.
- Aktoklu, S., & Genç, M. (2025). Taşrada devlet ve toplum: Kuru Otlar Üstüne filminin disiplinler arası analizi. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(3), 930–941. https://doi.org/10.31592/aeusbed.1773454
- Aydıngüler, M. H. (2023). Göstergebilimsel açıdan film çözümlemesi: Eşkıya filmi örneği. Uluslararası Disiplinlerarası ve Kültürlerarası Sanat, 8(16), 13–24.
- Barthes, R. (1968). Elements of semiology (A. Lavers & C. Smith, Trans.). Hill and Wang.
- Bauman, Z. (2018). Kapımızdaki yabancılar (E. Barca, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
- Baumeister, R. F., & Vohs, K. D. (2007). Defensive attribution. İçinde. R. F. Baumeister & K. D. Vohs (Eds.), Encyclopedia of social psychology (ss. 230–231). SAGE Publications. https://doi.org/10.4135/9781412956253.n137
- Beck, A. T. (1976). Cognitive therapy and the emotional disorders. International Universities Press. Beyazperde. (2023). Kuru Otlar Üstüne. https://www.beyazperde.com/filmler/film-280585/ Erişim tarihi: 20.05.2026.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Communication Studies
Journal Section
Research Article
Publication Date
September 4, 2026
Submission Date
June 22, 2026
Acceptance Date
August 11, 2026
Published in Issue
Year 2026 Volume: 8 Number: 2