Avrupa’nın Dezenformasyonla İmtihanı: 2024 AP Seçimleri Öncesi Yayılan Yanlış Bilgilerin İçerik Analizi

Selman Selim Akyüz; Zeki Can Ünlü

doi:10.54089/ecider.1688641

EN TR

Europe’s Struggle With Disinformation: A Content Analysis of Misinformation Spread Ahead of The 2024 European Parliament Elections

Abstract

Throughout history, the desire to obtain power has evolved from traditional propaganda techniques to modern disinformation methods. The primary objective—whether in the past or today—has consistently been to influence the public, conduct perception management, and serve the interests of states, political groups, and corporations. Individuals caught in the chaos of information tend to develop emotional responses and reinforce their beliefs within echo chambers. Due to the new media order created by the digital revolution, discerning the truth has become increasingly difficult. The transformation of the traditional media’s passive audience into active content producers and distributors through social media has emerged as a central factor in the rise of information disorder. Audiences, now referred to as “users,” have gained the ability to circulate unverified, incomplete, false, biased, and fabricated content as if it were news. This study examines the Election24 website, which was specifically established for the 2024 European Parliament elections. Based on data obtained from fact-checking organizations and analyzed using content analysis methodology, the findings reveal that news volume peaked immediately before the election (in May), and the majority of these reports were identified as "false" or "fake." Among the countries analyzed, Spain ranked first in the production of fake news, followed by Poland, France, Germany, and Georgia. The misleading content primarily focused on themes such as “War and Security,” “National and Regional Issues,” “Climate and Energy,” and “EU Policies.” Among social media platforms, Facebook and X were found to be the most commonly used channels for disseminating false information.

Keywords

Avrupa’nın Dezenformasyonla İmtihanı: 2024 AP Seçimleri Öncesi Yayılan Yanlış Bilgilerin İçerik Analizi

Öz

Tarih boyunca güç elde etme arzusu, propaganda tekniklerinden günümüzdeki dezenformasyon yöntemlerine evrilmiştir. Temel amaç, geçmişte olduğu gibi bugün de devletler, siyasi gruplar ve şirketler tarafından halkı yönlendirmek, algı yönetimi yapmak ve çıkar sağlamak olmuştur. Bilgi kaosu içinde kalan bireyler, duygusal tepkiler geliştirmekte ve yankı fanusları içinde inançlarını pekiştirme eğilimindedir. Dijital devrimin ortaya çıkardığı yeni medya düzeni nedeniyle gerçeğin tespiti giderek daha da zorlaşmaktadır. Sosyal medyanın geleneksel medyanın pasif izleyici/okuyucu kitlesini, mesaj üreten ve yayan bir konuma getirmesi, bilgi düzensizliğinin artmasında merkezi bir etken olarak belirmiştir. Artık “kullanıcı” olarak nitelendirilen kitleler, teyitsiz, eksik, yanlış, taraflı, fabrikasyon içerikleri haber olarak dolaşıma sokabilir hale gelmiştir. Bu araştırmada, 2024 Avrupa Parlamentosu seçimleri için özel olarak kurulan Election24 web sitesi incelenmiştir. Doğrulama kuruluşlarından elde edilen verilerin içerik analizi yöntemiyle incelendiği çalışmanın bulgularına göre, özellikle seçimin hemen öncesinde (Mayıs ayında) haber yoğunluğunun zirveye ulaştığı ve haberlerin çoğunun "yanlış/sahte" olduğu tespit edilmiştir. Ülkeler bazında sahte haber üretiminde İspanya ilk sırada yer alırken, onu Polonya, Fransa, Almanya ve Gürcistan takip etmiştir. İçerikler en çok "Savaş ve Güvenlik", "Ulusal Bölgesel Sorunlar", "İklim ve Enerji" ve "AB Politikaları" başlıklarında toplanmış; sosyal medya platformlarından en çok Facebook ve X platformlarında yanlış bilgilerin etkin biçimde kullanıldığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Aşkın, A. C. (2015). Küresel ve Yerel Dezenformasyon. Esos Yayınları.
Akarcalı, S. (2003). 2. Dünya Savaşında İletişim ve Propaganda. İmaj Yayınevi.
Akyüz, S. S. (2020). Yanlış Bilgi Salgını: COVID-19 Salgını Döneminde Türkiye’de Dolaşıma Giren Sahte Haberler. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi (34), 422-444.
Akyüz, S. S., & Özkan, M. (2022). Dönemlerinde Enformasyon Süreçleri: Ukrayna-Rusya Savaşında Dolaşıma Giren Sahte Haberlerin Analizi. Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(2), 66-82.
Alcott, H., & Gentzkow, M. (2017). Social media and fake news in the 2016 election. Journal of Economic Perspectives, 31(2), 211-236.
Altunışık, R., & Coşkun, R. (2010). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri SPSS Uygulamalı. Sakarya Yayıncılık.
Aydın, A. F. (2023). Sosyal medyada dezenformasyon ve manipülasyon: 2023 Kahramanmaraş depremi örneği. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 12(5), 2603–2624.
Bostancı, M. (2011). Siyaset ve Medya: Alacakaranlığın İki Atlısı. Özgür Yayınları.

Cazzamatta, R. (2024). Fact-Checkers as New Journalistic Mediators: How news agencies engage in fact-checking in hybrid media systems. F. M. Silke Fürst içinde, Journalism in the Hybrid Media System (Cilt 12).
Coe, K., & Scacco, J. M. (2017). Quantitative Content Analysis. C. F. Publications içinde, The International Encyclopedia of Communication Research Methods (s. 346-356). University of South Florida.
Darıcılı, A. B. (2018). Zeytin Dalı Harekâtı’na Yönelik Olarak Sosyal Medyada Gerçekleşen Dezenformasyon Faaliyetleri. Uluslararası X. Uludağ Uluslararası İlişkiler Kongresi. Uludağ Üniversitesi.
Demirdiş, S. (2019). The Role of Facebook and Twitter in Social Movements: A Study on the July 15 Coup Attempt in Turkey. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi(32), 32-49.
Edson, C. T., Zheng, W. L., & Richard, L. (2018). Defining ‘Fake News’. Digital Journalism, 6(2), 137-153.
elections24.efcsn.com. (tarih yok). About Us. Ocak 2024 tarihinde Election 24 Check: https://elections24.efcsn.com/about-us adresinden alındı.
Gelfert, A. (2018). Fake News: A Definition. . Informal Logic, 38(1), 84-117.
Giampaglia, G. L., & Menczer, F. (2018). Misinformation and biases infect social media, both intentionally and accidentally. Şubat 2024 tarihinde Conversation: https://mediawell.ssrc.org/news-items/misinformation-and-biases-infect-social-media-both-intentionally-and-accid adresinden alındı.
Gupta, A., Lamba, H., Joshi, A., & Kumaraguru, P. (2013). Faking Sandy: Characterizing and identifying fake images on Twitter during Hurricane Sandy. . In Proceedings of the 22nd International Conference on World Wide Web Companion. nternational World Wide Web Conferences Steering Committee.
Jacobson, L. (2024). Donald Trump wrong that crime stats exclude 30% of cities, including the “biggest and most violent. Mart 2024 tarihinde politifact: https://www.politifact.com/factchecks/2024/jun/18/donald-trump/donald-trump-wrong-that-crime-stats-exclude-30-of/ adresinden alındı.
Jowett, G. S. (2018). Propaganda & persuasion (Cilt 7th ed.). SAGE Publications. Kara, N. (2022). Mezenformasyon ve Dezenformasyon Faaliyetleri, Sektörel Riskler ve İletişim Teknolojileri. Denetişim(26 (ek sayı), 45-52.
Kazaz, M., & Akyüz, S. S. (2019). Sahte Haber. Literatürk.
Kellner, D. (1992). The Persian Gulf TV War Revisited. Kasım 2025 tarihinde UCLA: https://pages.gseis.ucla.edu/faculty/kellner/papers/gulfwarrevisited.htm adresinden alındı.
Lewandowsky, S., Stritzke, W. G., Oberauer, K., & Morales, M. (2005). Memory for fact, fiction and misinformation: The Iraq War 2003. Pychological Science,(16), 190-195.
Locke, J. (1992). İnsan Anlığı Üzerine Bir Deneme. Ara Yayıncılık.
malumatfurus.org. (2025, Ekim 26). Yapay zeka çıktısı görüntüler. 11 2025 tarihinde Malumatfuruş: https://www.malumatfurus.org/hayvan-kurtarici/ adresinden alındı.
Metin, O., & Ünal, Ş. (2022). İçerik Analizi Tekniği: İletişim Bilimlerinde ve Sosyolojide Doktora Tezlerinde Kullanımı. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 273-294.
OxfordLearner’sDictionaries.com. (2024, Temmuz 26). Disinformation. Oxford Learner’s Dictionaries: https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/disinformation?q=disinformation adresinden alındı.
Qualter, T. H. (1980). Propaganda Teorisi ve Propagandanın Gelişimi. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 35(1).
Reifler, J., & Nyan, B. (2010). When corrections Fail: The Persistence of Political Misperceptions. Political Behavior(32), 303-330.
Søe, S. O. (2018). Algorithmic detection of Misinformation and Disinformation: Gricean Perspectives. Journal of Documentation, 74(2), 309-332.
sozluk.gov.tr. (tarih yok). Dezenormasyon Nedir? 26 Temmuz 2024 tarihinde TDK Güncel Türkçe Sözlük: https://sozluk.gov.tr/?ara=dezenformasyon adresinden alındı.
Törnberg, P. (2018). Echo chambers and viral misinformation: Modeling fake news as complex contagion. PLoS ONE, 13(9), 1-21.
Tekinalp, S. (2016). The Istanbul Gezi Park Protest: Voices from the Streets. International Journal of Communication, (10), 5020-5043.
Uluk, M. (2018). Hakikat Sonrası Çağda Yeni Medya & Yalan Haber. Dorlion Yayınları.
Uzunoğlu, S. (2016). Post-truth nedir? Bu sirkte yaşamaya mecbur muyuz? Ocak 2025 tarihinde Journo: https://journo.com.tr/post-truth-nedir (Erişim tarihi: 25.12.2024). adresinden alındı.
Van Herpen, M. H. (2016). Putin's propaganda machine: Soft power and Russian foreign policy. Rowman & Littlefield.
Vasist, P. N., Chatterjee, D., & Krishnan, S. (2024). The polarizing impact of political disinformation and hate speech: A cross-country configural narrative. Information Systems Frontiers, 26(2), 663-688.
Wardle, C., & Derakhshan, H. (2017). Information Disorder: Toward an interdisciplinary framework for research and policy making. Council of Europe report DGI.
Welch, D. (2019). Propaganda, Güç ve İkna. İnkılap Kitabevi.
WHO. (2020). WHO, Call for Action: Managing the Infodemic. 29 Nisan 2025 tarihinde www.who.int: https://www.who.int/news/item/11-12-2020-call-for-action-managing-the-infodemic adresinden alındı.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Gazetecilik Çalışmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Selman Selim Akyüz ^*
0000-0003-0932-7897
Türkiye

Zeki Can Ünlü
0009-0003-6614-1367
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

2 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

3 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 7 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.54089/ecider.1688641

IZ

https://izlik.org/JA78MB83RN

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Akyüz, S. S., & Ünlü, Z. C. (2025). Avrupa’nın Dezenformasyonla İmtihanı: 2024 AP Seçimleri Öncesi Yayılan Yanlış Bilgilerin İçerik Analizi. Elektronik Cumhuriyet İletişim Dergisi, 7(2), 117-128. https://doi.org/10.54089/ecider.1688641